Anadolu’nun Mağrur Kızının, Bir İdeale Adanmış Yaşamların Sembolü İffet (Daphne) ve Şehvet (Apollo) Arasındaki Bir Savaş; Doğada Tekrar Var Olma
Defne mitolojide barışın ve zaferin sembolüdür. Olimpiyatları kazananların başında; zafer kazanarak savaştan dönen kralların tacında beliriveriyor defne sembol olarak. Bazen ise dört mevsim yeşil olması nedeniyle hayat ağacı ve ölümsüzlüğün sembolü oluyor defne. Defneye yüklenen bu sembol özelliği aslında antik dönemden gelmektedir.
Zeus’un oğlu Apollon yakışıklı, uzun boylu, iyi kalpli, yetenekli, kehanet yapan ve bilici tanrı, ışık-aydınlık tanrısıdır. Gökyüzünde dolaşan Apollon bir gün kehanetlerde bulunan toprak ana Gaia’nın oğlu piton (Python) yılanı ile karşılaşır ve okçuluk yeteneğini kullanarak pitonu öldürür. Aslında tek kâhin kendisi olmak için de öldürmüştür pitonu. Ancak iyi kalpli olması nedeniyle vicdanen rahatsız olur ve tanrısallığının lekelenmesini istemez. Vicdan yükünü azaltmak ister ve yedi yıl süre ile yeryüzüne inip dağlarda çobanlık yapmaya başlar.
Bir gün yine dağlarda dolaşırken Apollon, Afrodit’in oğlu olan aşkın, seksin ve yaratıcı üremenin sembolü olan tanrı Eros ile karşılaşır. Apollon, Eros’u ve dolayısı ile aşkı küçümseyerek kendi oklarının bir canlıyı öldürebileceğini, onun oklarının ise sadece gönül yarası açmakla kalacağını söyler. Bu söylemi ile Eros’u ve gücünü kendi savaşçı gücü yanında küçümsemiştir. Eros ise kendi oklarının tanrıları bile vurabileceğini bilmektedir. Bunun üzerine aşk ve nefret ile bezenmiş biri altın diğeri kuşun iki ok hazırlar. Aşık eden altın ok Apollon’nun kalbine; diğeri kurşun ok ise Yunan nehir tanrılarından olan Peneus’un kızı Daphne (Defne)’nin kalbine gelir. Defne’nin kalbine gelen ok, Apollon’dan ölesiye nefret etmesini sağlar. Defne çekici ve güzel su perisi olması ile dikkati çekmektedir. Avcılığa da meraklı olduğundan ormanda ve dağlarda vakit geçirmektedir. Güzelliği nedeniyle erkekler ona âşık olmakta ve sürekli onu izlemektedir. Aslında Defne kendisine Artemis’i örnek alan güzeller güzeli bir kızdır; bakire kalmak istemekte ve kendini Gaia’ya adadığından erkeklerden uzak durmaktadır.
Apollon kalbine düşen o ilk aşk ile sürekli Defne’yi takip ederken; Defne ise kaçar ve aşkını reddeder. O kaçar, Apollon kovalar. Apollon haykırır aşk ile;
“Kaçma seni seviyorum”
“Ya benimsin ya toprağınsın”
Bu kovalamaca devam eder. Öyle bir an gelir ki Apollon kıza çok yaklaşır; Defne Apollon’un nefesini saçlarında hisseder. Defne bir an durur ve ayağı ile toprağı kazıp toprak anaya (Gaia) yalvarır:
“Ey toprak ana, beni ört, beni sakla, beni koru”
Defne o kadar içten yalvarmıştır ki, o an yere kök salmaya başlamış, göğsünü gri bir kabuk bağlamış ve o güzel kokulu saçları yapraklara dönüşmüştür. Ondandır defne ağacının yapraklarındaki güzel koku.
Apollon Defne’yi yakaladığında artık çok geç olmuş ve bir ağacın gövdesine sarılmıştır. Ağaca sarıldığında derinlerde heyecanla atan Defne’nin kalp sesini hala duyabilmektedir. Apollon içindeki o ilk aşka olan acı ile haykırır:
“Defne, bundan sonra sen, Apollon’un kutsal ağacı olacaksın. O solmayan ve dökülmeyen yaprakların, başımın çelengi olacak. Değerli kahramanlar, savaşlarda zafere ulaşanlar, hep senin yapraklarınla alınlarını süsleyecekler. Şarkılarda, şiirlerde adımız yanyana geçecek.”
O günden sonra defne ağacı, Apollon’un kutsal ağacı, yaprakları zaferin sembolü olmuştur. Apollon, o günden sonra bu ağacın dallarından yaptığı tacını hep başında taşımıştır. Bu nedenle, Apollon tapınaklarında kahinler, geleceği görebilmek için kehanet ve bilicilik niteliği olan Apollon gibi olabilmek için, tanrıya ulaşma, öteki aleme geçiş aracı olarak defne yapraklarını çiğnemiştir. Öyle ki, Apollon tapınakları defne ağaçları ile çevrelenmiştir.
Hatay ilinde günümüzde Harbiye olarak bilinen yer, Roma döneminde Apollo Kültü olarak bilinen yer defne ormanlarının olduğu yerdir; sevme ve sevişmeyle özleşmiştir. Buradaki ormana Roma dönemlerinde giriş yasaktır.
Aslında güneşli yerleri seven bir bitki olması nedeniyle ışık ve aydınlık tanrısı Apollon ile ve her zaman yeşil olması nedeniyle ölümsüzlüğün sembolü ile özleştirilmiştir Defne.